MoDelivery เติมเต็มโลกใบเล็กของคุณ

บทความ

ประวัติและความเป็นมาของวงการโมเดลไทย

26-08-2557 10:48:17น.

ประวัติและความเป็นมาของวงการโมเดลไทย

จุดกำเนิดของโมเดลชิ้นแรกของโลก

จุดกำเนิดของโมเดลชิ้นแรกของโลกนั้นเกิดขึ้นที่ใดนั้นยังไม่มีใครบันทึกเอาไว้เป็นหลักฐาน แต่สันนิษฐานกันว่าโมเดลต่างๆ นั้นถือกำเนิดขึ้นมาแทบจะพร้อมๆ กับวิวัฒนาการของมนุษย์ชาติเลยทีเดียว โดยมนุษย์เรานั้นเคยมีการใช้แบบจำลองหรือโมเดลในลักษณะที่แตกต่างกันไป ซึ่งอาศัยจากการปั้นขึ้นด้วยดินเหนียวบ้างหรือจากการแกะสลักจากวัสดุต่างๆ กัน โดยมีจุดประสงค์เพื่อที่จะต้องการย่อส่วนสิ่งที่มีขนาดใหญ่ๆ ให้มีขนาดเล็กลง เพื่อวัตถุประสงค์ต่างๆ กัน เช่น เพื่อการบูชายัญ การสร้างรูปสลักเพื่อการบูชา หรือ แม้กระทั่งการสร้างแบบจำลองขึ้นเพื่อที่จะใช้เป็นแนวทางในการสร้างงานสถาปัตยกรรมใหญ่ๆ อย่างเช่นรูปโมเดลจำลองย่อส่วนของปิรามิดที่พบในประเทศอียิปต์ เป็นต้น

จนกระทั่งมนุษย์เริ่มมีความคิดที่จะใช้แบบจำลองกันอย่างจริงจังก็เมื่อประมาณ 60 กว่าปีมาแล้วนี่เอง โดยอาจจะเป็นโมเดลรถยนต์ต้นแบบ โมเดลย่อส่วนของเครื่องบินที่ใช้กับอุโมงค์ลม เพื่อศึกษาทางด้านหลักอากาศพลศาสตร์ของเครื่องบินแบบนั้นๆ ก่อนที่จะทำการดัดแปลงและแก้ไข เพื่อนำไปสร้างเครื่องบินลำจริงๆ กันต่อไป แต่ทว่างานโมเดลก็ยังอยู่ในกลุ่มของช่างฝีมือเท่านั้น หรือรู้จักกันแต่ในแง่ของการนำไปใช้ในการศึกษาค้นคว้าเท่านั้น

โมเดลที่เป็นงานอดิเรกจริงๆ นั้นเริ่มขึ้นเมื่อปี 2473 ก่อนสงครามโลกครั้งที่ 1 เสียอีก โดยในตอนนั้นบริษัทแรกที่ทำการผลิตโมเดลออกจำหน่ายเป็นบริษัทของประเทศสหรัฐอเมริกาที่ชื่อว่า โมโนแกรม (MONOGRAM) โดยผลิตโมเดลที่ทำจากไม้บัลซ่าร์แบบต่างๆ เช่น เครื่องบิน รถยนต์ และอื่นๆ ออกมาอีกอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้เกิดเป็นอุตสาหกรรมการผลิตชุดประกอบขึ้นอย่างจริงจัง (ปัจจุบันบริษัท โมโนแกรม ยังคงเป็นบริษัทผลิตชุดพลาสติกจำลองชั้นแนวหน้าในอเมริกาจวบจนกระทั่งฉลองครบรอบอายุ 60 ปีไปหมาดๆ เมื่อเร็วๆนี้) พอหลังจากสงครามโลกครั้งที่ 2 สิ้นสุดลงไปผลของการปฏิวัติอุตสาหกรรมได้นำเอาวัสดุจำพวกพลาสติกเข้ามาแทนที่วัสดุอื่นๆ ที่เคยใช้กันอยู่จนในปี 2493 บริษัท รีเวล (REVELL) ได้บุกเบิกนำเอาพลาสติกมาผลิตชุดพลาสติกจำลอง ซึ่งพลาสติกนี้เองที่สามารถตอบสนองความต้องการของนักเล่นโมเดลได้ดีที่สุด ด้วยรายละเอียดสมจริง สวยงาม และมีน้ำหนักเบา ทำให้การบุกเบิกของพลาสติกโมเดลเริ่มขึ้นจากจุดนี้เอง และถือได้ว่าบริษัท รีเวล (REVELL) เป็นบริษัทแรกที่ทำพลาสติกโมเดลเจ้าแรกของโลก เรื่องมาจนกระทั่งเทคโนโลยีการฉีดพลาสติกได้แพร่หลายเข้าไปมีอิทธิพลทั่วโลก บริษัทต่างๆ จึงเริ่มหันมาทำกิจการด้านชุดพลาสติกจำลองกันมากยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็นอเมริกา ยุโรป หรือแม้แต่เอเชีย จึงทำให้วงการชุดพลาสติกจำลองไม่เป็นวงการเล็กๆ อีกต่อไป

วงการโมเดลไทย

สำหรับวงการโมเดลเมืองไทยนั้นเท่าที่สืบสอบถามท่านผู้หลักผู้ใหญ่หลายๆ ท่านในวงการ และจากแหล่งต่างๆ พอจะเรียบเรียงประติดประต่อเรื่องราวพอสังเขปได้ดังนี้ โมเดลกับคนไทยนั้นเริ่มเข้ามาเป็นที่รู้จักเมื่อประมาณ 40 ปีที่แล้ว คือ ประมาณปี 2498 โดยเริ่มมาจากนักเรียนนอกในสมัยนั้นหอบหิ้วกันเข้ามาเผยแพร่ในเมืองไทย จากปากต่อปากกลุ่มผู้เล่นเริ่มจะใหญ่ขึ้นจนมีโมเดลประเภทพลาสติกประกอบเข้ามาจำหน่ายปะปนกับของเล่น ซึ่งคงจะแผ่ขยายเข้ามาพร้อมๆ กับวัฒนธรรมตะวันตกในสมัยนั้น ชุดจำลองในสมัยแรกๆ นั้นจะมีของยี่ห้อ แอร์ฟิก (AIRFIX) รีเวล (REVELL) ออโรร่า (ARORA) ฟรอค (FROC) ฯลฯ โดยที่พลาสติกโมเดลในสมัยนั้นจะวางขายอยู่ตามร้านขายของเล่นทั่วๆ ไป ร้านแสงลักษณ์ ร้านล้ำฟ้า ห้างอมร และร้านแรกๆ ย่านวังบูรพา ซึ่งตอนนั้นโมเดลยังไม่มีความละเอียดมากซักเท่าไหร่นัก บางแบบยังไม่มีการใส่กล่องแต่จะนำแผงโมใส่ถุงพลาสติกเฉยๆ เช่น ของยี่ห้อแอร์ฟิก ต่อจากนั้นจึงค่อยๆ แพร่ขยายเข้าสู่ห้างสรรพสินค้าในเวลาต่อมา แต่ในสมัยนั้นถึงแม้จะมีผู้เล่นไม่มาก แต่ก็ยังถือได้ว่าโมเดลหรือชุดจำลองได้แพร่หลายเข้ามาในไทยแล้ว

วงการโมเดลเมืองไทยจะมาเริ่มเป็นรูปร่างก็เมื่อประมาณปี 2519 โดยกลุ่มคนผู้สนใจหลายๆ คนที่พบปะกันตามร้านขายโมเดลได้ก่อตั้งชมรมชุดพลาสติกจำลองแห่งประเทศไทย หรือชื่อย่อ PMCT (Plastic Modeller Club of Thailand) ขึ้นเพื่อรวบรวมกลุ่มผู้สนใจในงานอดิเรกประเภทนี้ให้เป็นที่แพร่หลายแก่ผู้ที่สนใจทั่วไป และเพื่อยกระดับวงการโมเดลของเมืองไทยให้ทัดเทียมกับสากล แต่ทว่ายังมีอีกหลายฝ่ายมองว่าโมเดลหรือพลาสติกจำลองเป็นสินค้าฟุ่มเฟือยเป็นของเล่นเสียมากกว่าจะเป็นงานอดิเรก ซึ่งทางชมรม PMCT ต้องต่อสู้ในเรื่องนี้อย่างมาก กว่าจะผ่านพ้นช่วงเวลาเหล่านั้นมาได้ และด้วยความมุ่งมั่นของชมรมนี้มีการออกหนังสือโมเดลฉบับแรกของเมืองไทยนั่นคือ “หนังสือโลกจำลอง” อันเป็นหนังสือที่ว่าด้วยเรื่องราวของการประกอบชุดพลาสติกจำลอง และบทความบทวิจารณ์ชุดจำลองต่างๆ มากมาย แต่ด้วยกลไกทางการตลาด หนังสือโลกจำลองของทางชมรม PMCT จึงออกมาได้เล่มเดียวเท่านั้น นอกจากหนังสือโลกจำลองของทางชมรม PMCT แล้ว ทางชมรมยังทำหนังสือแนะนำการประกอบชุดพลาสติกจำลอง ออกมาแจกจ่ายแก่ผู้สนใจทั่วไปอีก 1 เล่ม แต่ในปัจจุบันหนังสือทั้งสองเล่มนี้หายากมาก

และในช่วงระยะเวลาเดียวกันนั้นเองในปี 2522 ทางชมรม PMCT ได้เริ่มให้มีการจัดการประกวดชุดพลาสติกจำลองขึ้นเป็นครั้งแรกในประเทศไทยโดยการสนับสนุนของทางห้างเซ็นทรัลเรื่อยมาจนในปัจจุบัน ถึงแม้ว่าทางชมรมจะไม่ได้เป็นคณะกรรมการแล้ว แต่การประกวดก็ยังคงดำเนินต่อเรื่อยมา

... ประมาณปี 2529 หนังสือพิมพ์รายสัปดาห์ “สมรภูมิ” อันเป็นหนังสือที่ว่าด้วยข่าวคราวในแวดวงการทั่วโลกได้เปิดคอลัมน์ “โลกหุ่นจำลอง” ขึ้นเป็นครั้งแรกในหนังสือสมรภูมิและด้วยคอลัมน์โลกหุ่นจำลองนี้เองเป็นเหตุให้หลายคนเริ่มหันมาให้ความสนใจเล่นโมเดลกันมากขึ้น จนในเวลาต่อมาหนังสือ “สงคราม” อันเป็นหนังสือในแนวเดียวกันกับสมรภูมิก็ได้เปิดคอลัมน์ “เทคนิกชุดจำลอง” ตามขึ้นมาในภายหลัง

ในเมื่อหลายคนเริ่มให้ความสนใจโมเดลหรือชุดจำลองมากยิ่งขึ้น การจัดงานประกวดและส่งเสริมกิจกรรมต่างๆ ที่เกี่ยวกับงานอดิเรกประเภทนี้ได้รับการสนับสนุนจากห้างสรรพสินค้าหลายแห่งและร้านขายโมเดลหลายๆ ร้านในเวลานั้นอาทิ เช่น การจัดประกวดเก็บคะแนนของร้านธนันต์ ในราวๆ ปี 2530 ซึ่งในช่วงระยะเวลานั้นเองวงการโมเดลเมืองไทยคึกคักกันมาก ถึงแม้ว่านานๆ จะมีสินค้าตัวใหม่ๆ ให้เล่นกัน ต้องอาศัยสั่งซื้อจากทางเมืองนอกหรือไม่ก็ไปหอบหิ้วมาจากฮ่องกงหรือสิงคโปร์จึงจะได้ของใหม่ๆ มาเล่นกัน

ในราวๆปี 2534 ห้างธนันต์ได้ทำการรวบรวมสมาชิกและลูกค้าที่รู้จักหลายๆ ท่าน รวมตัวตั้งกลุ่มที่มีชื่อว่า TPC (Thai Plastic Model Club) เพื่อช่วยกันสร้างสรรค์สร้างวงการโมเดลในช่วงนั้นให้ดียิ่งขึ้น และยังได้ทำการเข้าจัดทำคอลัมน์ต่อเนื่องของโลกหุ่นจำลองในสมรภูมิในปีเดียวกันนั่นเอง กิจกรรมที่ TPC และห้างธนันต์ได้รวมกันจัดนั้นมีอยู่ด้วยกันหลายงาน ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นประโยชน์ต่อวงการในช่วงเวลานั้นเป็นอย่างมาก แต่หลังจากที่สมาชิกทุกคนเห็นว่าภาพพจน์ของกลุ่ม TPC ในสายตาของบุคคลทั่วไปที่มองว่า TPC คือกระบอกเสียงของร้านธนันต์ สมาชิกกลุ่ม TPC หลายคนจึงได้ขอแยกตัวออกจากกลุ่มและได้จัดตั้งกลุ่ม SMAC (Scale Modelling Art Club) หรือสมาคมส่งเสริมศิลปการประกอบชุดพลาสติกจำลองแห่งประเทศไทย ขึ้นในปี 2535 และได้เข้าทำการจัดการเรื่องงานประกวดชุดพลาสติกจำลองของห้างเซ็นทรัลครั้งที่ 13 ต่อจากกลุ่ม PMCT ซึ่งหมดวาระการเป็นคณะกรรมการในปีเดียวกันนั้นเอง และยังได้เข้าจัดทำคอลัมน์โลกหุ่นจำลองในสมรภูมิต่อจากกลุ่ม TPC เดิมอีกด้วย (ปัจจุบันถึงแม้ว่ากลุ่ม SMAC จะสลายตัวไปแล้วแต่สมาชิกกลุ่มบางคนได้กระจายกันออกไปทำหนังสือโมเดลหลายๆ ฉบับในปัจจุบันเช่น สมรภูมิ HOBBY MODEL A-CLUB) ซึ่งในช่วงระยะเวลานั่นเองเป็นจุดหักเหของวงการโมเดลยุคใหม่ มีการเกิดของร้านค้าโมเดลมากมายและประกอบกับมีวัสดุใหม่สองชนิดที่ถูกนำมาทำเป็นโมเดลแพร่หลายเข้ามาในหมู่นักต่อชุดจำลองของเมืองไทยนั่นคือ โมเดลที่ทำจากวัสดุซอฟท์ไวนีลและเรซิ่น ซึ่งในตอนนั้นโมเดลทั้งสองชนิดนี้ยังไม่ค่อยจะเป็นที่แพร่หลายมากเท่าใดนัก และสนนราคาในตอนนั้นยังมีราคาแพงมาก แพงกว่าในเวลานี้เกือบ 10-20 เท่าตัว แต่ด้วยการประชาสัมพันธ์และให้ความรู้เกี่ยวกับโมเดลประเภทต่างๆ ของหลายๆ ฝ่ายโมเดลสองประเภทนี้จึงได้ค่อยๆ เป็นที่รู้จักแพร่หลายมากยิ่งขึ้น

ร้านค้าที่จำหน่ายโมเดลประเภทนี้จุดขายในช่วงระยะเวลานั้นจะอยู่ที่สะพานเหล็กและร้านค้าที่ขายของจากต่างประเทศ เช่น ร้านอนิเมทและอนิเมทแลนด์ ซึ่งโมเดลบางแบบยังเป็นของก็อปปี้ที่ผลิตจากไต้หวันและฮ่องกง ซึ่งถึงแม้ว่าจะมีราคาถูกกว่าของแท้ แต่เมื่อนำมาขายในเมืองไทยก็เห็นว่าเป็นของแปลกและใหม่ ราคาจึงสูงและแพงอย่างน่ากลัวเลยทีเดียว พอดีกับในช่วงแรกเวลานั้นมีหนังสือที่เกี่ยวกับโมเดลที่ทำโดยคนไทยออกมาอีกสองเล่นนั่นคือ A-CLUB และ HOBBY GAME อันเป็นหนังสือที่ว่าด้วยเรื่องราวของโมเดลประเภทต่างๆ รวมไปถึงโมเดลประเภทการาจ คิท ซอฟท์ไวนีล เรซิ่น นี้รวมอยู่ด้วย ผนวกกับร้านค้าต่างๆ เริ่มนำโมเดลสองชนิดนี้เข้ามาขายมากยิ่งขึ้น ราคาถึงได้ลดลงมาเรื่อยๆ จนถึงขั้นในปัจจุบัน คนไทยสามารถผลิตงานโมเดลจากซอฟท์ไวนีลได้เองแล้ว และบางที่ยังสร้างสรรค์งานโมเดลโดยฝีมือคนไทยตั้งแต่ปั้นเองไปจนถึงผลิตออกมาเป็นสินค้าออกขายได้แล้ว เช่น B-SHOP HOBBY MODEL A-CLUB

และทั้งหมดนั่นก็เป็นประวัติย่อของวงการโมเดลโลกและวงการโมเดลในเมืองไทยที่ทางทีมงานได้รวบรวมและย่อเอาไว้ให้ได้อ่านกันในเล่มนี้ ถ้าขาดตกบกพร่องในเรื่องใดก็คงต้องขออภัยมา ณ ที่นี้ด้วย ขอขอบคุณผู้อาวุโสทุกท่านที่ช่วยกันสรรค์สร้างวงการตรงนี้ขึ้นมาเพื่อให้คนรุ่นหลังอย่างเราได้มีโอกาสสัมผัสถึงงานอดิเรกอันมีคุณค่านี้

ขอบคุณจริงๆ
ทีมงาน HM

* คัดลอกจากนิตยสาร HOBBY MODEL ฉบับที่ 24/1995 โดย คุณ
Tidthom แห่งเวปบอร์ดบ้านเครื่องบินจำลอง